Zegarmistrzostwo — zawód, w którym czas płynie wolniej

Mechaniczny zegarek to mały cud. W kopercie o średnicy kilku centymetrów pracuje ponad sto części, a każda z nich ma ułamek milimetra. Zegarmistrz, który potrafi to naprawić, to dziś prawdziwy skarb. Coraz mniej osób wybiera ten zawód, a szkół, które go uczą, jest jak na lekarstwo.

Co tak naprawdę robi zegarmistrz?

Wbrew pozorom nie tylko wymienia baterie. Prawdziwa praca zaczyna się, gdy na stół trafia stary mechaniczny zegarek. Trzeba go rozebrać. Każdą część wyczyścić w specjalnej kąpieli, wysuszyć i precyzyjnie naoliwić.

Czasem naprawa trwa tygodnie. Czasem miesiące. Zegarmistrz pracuje pod lupą, przy powiększeniu nawet dziesięciokrotnym, trzymajac w ręku pęsetę i śrubokręty cieńsze od zapałki. Jeden nieostrożny ruch i sprężyna wylatuje w nieznane, a szukanie jej na podłodze potrafi zająć całe popołudnie.

Czym mechanik różni się od elektronika?

Zegarek kwarcowy można naprawić szybko — wymienić moduł i gotowe. Z mechanizmem jest inaczej. Tu wszystko zależy od rąk. Ktoś, kto naprawia mechanikę, musi rozumieć, jak współpracuje ze sobą kilkaset drobnych cześci, i mieć cierpliwość mnicha.

Ciekawostki, o których pewnie nie słyszałeś

Pierwsze zegary mechaniczne pojawiły się w Europie pod koniec XIII wieku, najpierw w klasztorach. Mnisi potrzebowali regularnosci, żeby modlić się o właściwych porach. Zanim wynaleziono wskazówkę minutową, zegary pokazywały tylko godziny — i nikomu to nie przeszkadzało.

Współczesny mechaniczny zegarek ma zwykle od 130 do ponad 200 części. Balans, czyli serce zegarka, drga około 28 800 razy na godzinę. To osiem „tyknięć" na sekundę. Większość współczesnych mechanizmów bije z częstotliwością 4 Hz, ale są i takie, które pracują dużo szybciej.

Ciekawostka: pierwszy zegarek naręczny powstał dla kobiety. W 1868 roku firma Patek Philippe wykonała bransoletę z zegarkiem dla hrabiny Koscowicz. Mężczyźni długo uznawali zegarki na rękę za niemęskie i woleli trzymać się zegarków kieszonkowych.

W 1795 roku Abraham-Louis Breguet wynalazł tourbillon — mechanizm, który miał niwelować wpływ grawitacji na dokładność chodu. Dziś to raczej pokaz kunsztu niż praktyczna konieczność, ale zegarki z tourbillonem wciąż kosztują fortunę.

Jak zostać zegarmistrzem?

Droga do tego zawodu nie jest prosta. W Polsce zostało niewiele szkół, które uczą zegarmistrzostwa, a praktyczna nauka trwa latami. Najpierw poznaje się narzędzia, potem proste mechanizmy, a na końcu — skomplikowane zegarki z kalendarzem czy chronografem.

Dobry zegarmistrz nigdy nie przestaje się uczyć. Stare mechanizmy różnią się od nowych, a każdy producent ma swoje patenty i rozwiązania. Do tego dochodzi delikatna praca z mikroskopijnymi śrubkami, które łatwo zgubić, i z olejami, które nakłada się igłą w ilości mniejszej niż kropla.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze fachowca?

Zanim oddasz komuś cenny zegarek, sprawdź opinie i zapytaj o doświadczenie. Uczciwy zegarmistrz powie, czy naprawa się opłaca. Niekiedy koszt naprawy przewyższa wartość zegarka — i wtedy rzetelny fachowiec po prostu odmówi zlecenia.

Czy ten zawód ma przyszłość?

Kryzys kwarcowy lat 70. niemal zabił mechaniczne zegarmistrzostwo. Tanie bateryjne zegarki zalały rynek i wielu mistrzów musiało zamknąć warsztaty. Teraz, na szczęście, mechanika wraca z powrotem do łask.

Ludzie znów cenią rzeczy, które mają duszę. Dobrze utrzymany mechaniczny zegarek może służyć dziesiątki lat, a nawet przechodzić z pokolenia na pokolenie. To naprawde nie jest jednorazowy gadżet.

Problem w tym, że młodych zegarmistrzów jest bardzo mało. A ci, którzy pracują, mają ręce pełne roboty. Dlatego warto doceniać każdego, kto jeszcze potrafi przywrócić życie staremu mechanizmowi.

Jeśli szukasz sprawdzonego zegarmistrza, zajrzyj do naszego katalogu rzemieślników. Znajdziesz tam fachowców z całej Polski, na przykład Michała Mazura z Białegostoku — jego profil i zdjęcia prac obejrzysz tutaj. Chcesz kupić coś wyjątkowego prosto z warsztatu? Odwiedź naszą giełdę. A jeśli wolisz spotkać mistrzów na żywo, sprawdź kalendarz imprez — targi i pokazy rzemiosła odbywają się przez cały rok.